Jerzy Pilch

Pilch wiecznie żywy

Jerzy Pilch był bez wątpienia jedną z najbardziej charakterystycznych  znakomitości w świecie literatury polskiej. Ironiczny język połączony z pobłażliwym nieco, aczkolwiek wnikliwym, stosunkiem do otaczającej go rzeczywistości to jego znaki rozpoznawcze. Pisarz, publicysta, autor dramatów i scenariuszy filmowych. Zmarł 29 maja 2020 w Kielcach, przeżywszy niemal 70 lat.

Dane

Jerzy Pilch studiował polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie (https://www.taniaksiazka.pl/autor/jerzy-pilch). Miał napisać doktorat, ale propozycja pracy w “Tygodniku Powszechnym” zmieniła te plany. Do 1999 roku pisarz współtworzył konsekwentnie jedno z pism katolickich, chociaż sam był członkiem kościoła augsbursko-ewangelickiego. Mimo surowego, protestanckiego wychowania, a może właśnie dzięki niemu, spojrzenie pisarza na świat i ludzi było wyostrzone. Pozwalało mu to dostrzegać rzeczy niezauważalne dla przeciętnego Kowalskiego. Był pisarzem odważnym i bezpośrednim, łamał tabu i podejmował tematy niewygodne, bolesne i trudne, jak alkoholizm, fizyczne i emocjonalne cierpienie czy erotyka. Pisał też dla “Hustlera”, “Polityki” i “Dziennika”.

Osiągnięcia

Cięty język prozy i opisywany za jego pomocą świat ludzkich namiętności, wątpliwości i smutków spodobały się publiczności i krytykom, dzięki czemu Pilch zdobył kilka znaczących nagród literackich. Za swój debiut “Wyznania twórcy pokątnej literatury erotycznej” otrzymał w 1989 roku nagrodę im. Kościelskich. W maju 9 lat później jego książka pt. “Tysiąc spokojnych miast” została uhonorowana tytułem Krakowska Książka Miesiąca. Kolejnym bestsellerem okazała się powieść „Pod mocnym aniołem”, laureatka Nagrody Literackiej NIKE w 2000 roku. Do tej nagrody był zresztą nominowany aż czterokrotnie za książki:

  • “Tezy o głupocie, piciu i umieraniu” (1998),
  • “Bezpowrotnie utracona leworęczność” (1999),
  • “Moja pierwsze samobójstwo” (2007),
  • “Wiele demonów” (2014).

Ostatnią powieść – “Żółte światło” – wydał w ubiegłym roku. Zdaniem krytyków otwierać miała ona nowy etap twórczości pisarza. Kto by pomyślał, że przyjdzie jej tę twórczość zakońćzyć i podsumować…

Mocne i słabe strony

Autobiografizm prozy Pilcha był dla czytelników oczywisty. Nie było tajemnicą, że znajomość objawów i konsekwencji alkoholizmu nie pochodziła z książek. Pilch w każdej swojej powieści czy opowiadaniach zawierał część swego życia. Czasem były to odniesienia ukryte, a czasem całkiem jawne. Upodobanie do wykorzystywania własnych doświadczeń zaowocowało opublikowaniem trzech tomów dziennika. Do jego ważniejszych książek należą również: “Spis cudzołożnic. Proza podróżna”, “Rozpacz z powodu utraty furmanki”, “Upadek człowieka pod Dworcem Centralnym”, “Miasto utrapienia”. Dwie z powieści zostały zekranizowane, natomiast sam Pilch był autorem scenariuszy do trzech filmów. Wiele obrazów współtworzył. Adaptacje jego dramatów można było zobaczyć i w teatrach, i w teatrze telewizji. Wszechstronnie uzdolniony autor i publicysta zostawił niemały dorobek, który z pewnością nie zostanie zapomniany. Można go wciąż odkrywać na nowo.

Kwiat zdjęcie utworzone przez freepik - pl.freepik.com
Blanka Lipińska

Niełatwe życie dobrego twórcy

Trzeba przyznać, że Jerzy Pilch stanowi jedną z najciekawszych postaci, jakie w ostatnich czasach można spotkać na rodzimym rynku literackim. Urodzony 19 sierpnia 1952 roku był polskim p[pisarzem, felietonistą, publicystą, scenarzystą filmowym, dramaturgiem. Odszedł z tego świata 29 maja 2020 roku. Jego życie nie należało do łatwych. Godne podziwu jest to, że autor potrafił przyznawać się do swoich słabości – co potrafi tak naprawdę niewiele osób w dzisiejszych czasach. Od 2012 roku Pilch cierpiał na chorobę Parkinsona, która ujawniła się w związku z nadużywaniem przez niego ogromnych ilości alkoholu. Tak, felietonista przyznawał się do tego i wyrażał z tego powodu skruchę, ponieważ wiedział, że źle czynił. Życie z nieuleczalną chorobą pozostawiło trwały ślad na jego psychice, co można było doskonale odczytać w “Drugim dzienniku”, jaki publikowany był w pierwszej kolejności pod postacią felietonów, a potem przybrało formę zwykłej książki. Po 2013 roku ta nazwa została nieco zmieniona na “Drugi dziennik, czyli autobiografia w sensie ścisłym”. Autor nie poruszał już tematów aktualnych, tylko bardziej przenosił się w przeszłość, do czasów dzieciństwa, które miały na niego bardzo duży wpływ. W swoim dorobku literacki Pilch ma wiele wspaniałych książek, które przyniosły mu ogromny rozgłos i uznanie.

“Pod Mocnym Aniołem”

To właśnie z tą książką może kojarzyć go najwięcej osób. Autor otrzymał za tą pozycję literacką nagrodę Nikę. Sam Wojciech Smarzowski postanowił, że ta książka musi zostać w odpowiedni sposób uhonorowana i przeniesiona na wielki ekran przy pomocy doskonale skomponowanego filmu. Jest to naprawdę mocna pozycja, która może niektóre osoby naprawdę mocno zaszokować. „Jaką duszę ma człowiek, który wie, że przepił wszystkie pralki świata? Odpowiadam: duszę ma uskrzydloną, a myśl jego wiruje jak bęben w ostatniej fazie odsączania…” Głównym bohaterem książki jest Juruś, który doskonale wie co to uzależnienie od alkoholu. Słowo dileryk pasuje do niego wręcz idealnie. Juruś jest systematycznym bywalcem oddziału odtruwania. Za każdym razem Juruś obiecuje sobie, że zerwie ze szkodliwym nałogiem, ale te obietnicę jak na razie nie mają potwierdzenia w rzeczywistości. Książka jest opowieścią o ludziach, których można spotkać na takim oddziale. Ich historie, które nieustannie obracają się dookoła gwiazdozbioru Mocnego Anioła. Czy miłość jest w stanie uwolnić Jurusia z tego obłędnego nałogu? Książkę należy czytać ze spokojem i pewną dozą cierpliwości.

Kawa zdjęcie utworzone przez freepik - pl.freepik.com
Blanka Lipińska

W szponach nałogu i dobrych dzieł

Jeżeli coś ma się powiedzieć o kimś takim jak Jerzy Pilch, to można powiedzieć, że był to jeden z najlepszych twórców, który na stałe wpisał się w poczet najlepszych autorów sceny polskiej. Ten współczesny pisarz, który po chorobie Parkinsona w maju 2020 roku pożegnał się z tym światem zawsze miał coś do powiedzenia. I to na tyle mocnego, że wszyscy patrzyli w jego stronę, aby uważnie słuchać. Prawie do końca życia był aktywny, pisząc swoje wspaniałe felietony, które czytało się z prawdziwą przyjemnością. Nie do końca mógł chyba pogodzić się z tym, że podstępna choroba, krok po kroku doprowadza do degeneracji jego organizmu i skazuje go na powolną śmierć. Swoje odczucia na temat choroby nie raz i nie dwa ujawniał w wielu felietonach. Na swoim koncie Pilch ma wiele fantastycznych dzieł literackich: “Sobowtór zięcia Tołstoja,”, “Pociąg do życia wiecznego”, “Upadek człowieka pod Dworcem Centralnym”, “Rozpacz z powodu utraty furmanki,”, “Wyznania twórcy pokątnej literatury erotycznej”, “Zuza albo czas oddalenia”, Widok z mojego boksu” i jeszcze wiele innych.  Jak widać, autor nie bał się poruszać trudnych tematyk. Sam przyznawał się, że jest alkoholikiem z problemami. Nie bał się przyznać do swojej słabości i namawiał do tego inne osoby. Może ta szczerość i odwaga odnośnie tego co się mówi sprawiła, że Pilch cieszył się i nadal cieszy się tak wielkim uznaniem wśród czytelników – pomimo tego, że nie ma go już wśród nas.

“Pod Mocnym Aniołem”

Jeżeli zapytamy osobę dorosłą, czy znany jest jej taki tytuł, to chyba musi przyznać rację. Może nie było dane jej czytać takiej książki, ale przynajmniej słyszała o tym, jak odbywała się premiera tego filmu, który wyreżyserował Wojtek Smarzowski. Premiera filmu odbiła się wielkim echem, dzięki czemu jeszcze większe grono osób dowiedziało się o tym, kim tak naprawdę jest Jerzy Pilch. Głównym bohaterem jest Juruś. On również, jak autor tej książki ma ogromne problemy z nałogiem. I to na tyle mocne, że bardzo często ląduje na oddziale z innymi alkoholikami, gdzie poddawany jest odtruciu. Tam to Juruś ma okazję poznać innych alkoholików i ich pokręcona historie. Wszystko to rozgrywa się dookoła gwiazdozbioru Mocnego Anioła. Jak on wygląda i dlaczego jest on tak ważny dla osób znajdujących się pod wpływem i wszystkich osób w delirium? Pilch stworzył naprawdę genialne dzieło, które odziera z wygodnej otoczki pewne bardzo bolesne dla człowieka prawdy. Należy się temu przyjrzeć, aby zrozumieć jego doskonały światopogląd.

Kawa zdjęcie utworzone przez freepik - pl.freepik.com