Jerzy Pilch był bez wątpienia jedną z najbardziej charakterystycznych  znakomitości w świecie literatury polskiej. Ironiczny język połączony z pobłażliwym nieco, aczkolwiek wnikliwym, stosunkiem do otaczającej go rzeczywistości to jego znaki rozpoznawcze. Pisarz, publicysta, autor dramatów i scenariuszy filmowych. Zmarł 29 maja 2020 w Kielcach, przeżywszy niemal 70 lat.

Dane

Jerzy Pilch studiował polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie (https://www.taniaksiazka.pl/autor/jerzy-pilch). Miał napisać doktorat, ale propozycja pracy w “Tygodniku Powszechnym” zmieniła te plany. Do 1999 roku pisarz współtworzył konsekwentnie jedno z pism katolickich, chociaż sam był członkiem kościoła augsbursko-ewangelickiego. Mimo surowego, protestanckiego wychowania, a może właśnie dzięki niemu, spojrzenie pisarza na świat i ludzi było wyostrzone. Pozwalało mu to dostrzegać rzeczy niezauważalne dla przeciętnego Kowalskiego. Był pisarzem odważnym i bezpośrednim, łamał tabu i podejmował tematy niewygodne, bolesne i trudne, jak alkoholizm, fizyczne i emocjonalne cierpienie czy erotyka. Pisał też dla “Hustlera”, “Polityki” i “Dziennika”.

Osiągnięcia

Cięty język prozy i opisywany za jego pomocą świat ludzkich namiętności, wątpliwości i smutków spodobały się publiczności i krytykom, dzięki czemu Pilch zdobył kilka znaczących nagród literackich. Za swój debiut “Wyznania twórcy pokątnej literatury erotycznej” otrzymał w 1989 roku nagrodę im. Kościelskich. W maju 9 lat później jego książka pt. “Tysiąc spokojnych miast” została uhonorowana tytułem Krakowska Książka Miesiąca. Kolejnym bestsellerem okazała się powieść „Pod mocnym aniołem”, laureatka Nagrody Literackiej NIKE w 2000 roku. Do tej nagrody był zresztą nominowany aż czterokrotnie za książki:

  • “Tezy o głupocie, piciu i umieraniu” (1998),
  • “Bezpowrotnie utracona leworęczność” (1999),
  • “Moja pierwsze samobójstwo” (2007),
  • “Wiele demonów” (2014).

Ostatnią powieść – “Żółte światło” – wydał w ubiegłym roku. Zdaniem krytyków otwierać miała ona nowy etap twórczości pisarza. Kto by pomyślał, że przyjdzie jej tę twórczość zakońćzyć i podsumować…

Mocne i słabe strony

Autobiografizm prozy Pilcha był dla czytelników oczywisty. Nie było tajemnicą, że znajomość objawów i konsekwencji alkoholizmu nie pochodziła z książek. Pilch w każdej swojej powieści czy opowiadaniach zawierał część swego życia. Czasem były to odniesienia ukryte, a czasem całkiem jawne. Upodobanie do wykorzystywania własnych doświadczeń zaowocowało opublikowaniem trzech tomów dziennika. Do jego ważniejszych książek należą również: “Spis cudzołożnic. Proza podróżna”, “Rozpacz z powodu utraty furmanki”, “Upadek człowieka pod Dworcem Centralnym”, “Miasto utrapienia”. Dwie z powieści zostały zekranizowane, natomiast sam Pilch był autorem scenariuszy do trzech filmów. Wiele obrazów współtworzył. Adaptacje jego dramatów można było zobaczyć i w teatrach, i w teatrze telewizji. Wszechstronnie uzdolniony autor i publicysta zostawił niemały dorobek, który z pewnością nie zostanie zapomniany. Można go wciąż odkrywać na nowo.

Kwiat zdjęcie utworzone przez freepik - pl.freepik.com